Zo wordt het nooit wat met die coffeeshops

NRC Next
16 september 2009

Zo wordt het nooit wat met die coffeeshops

Het kabinet doet niets om de productie en aanvoer van cannabis te regelen en maakt de overlast alleen maar erger

- In de nieuwe drugsbrief van het kabinet staan vooral veel symbolische maatregelen.
- De levering van cannabis aan coffeeshops blijft aantrekkelijk voor criminelen.

Door Nicole Maalsté

Het moet anders met de coffeeshops. Ze moeten kleiner worden en zich alleen richten op de lokale gebruiker. Daarmee gaat de overlast naar beneden en worden criminaliteitsrisico’s beter beheersbaar. Dit staat in de Hoofdlijnenbrief Drugsbeleid van de ministers Klink (Volksgezondheid, CDA), Hirsch Ballin (Justitie, CDA), Ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA) en Rouvoet (Jeugd en Gezin, ChristenUnie).

Het kabinet lijkt hiermee het advies op te volgen van de commissie-Van de Donk, die vlak voor de zomer een rapport uitbracht over het drugsbeleid. Op de belangrijkste kritiek en aanbevelingen van de commissie gaat het kabinet echter niet in.

Er is sprake van beleidsverwaarlozing, staat in het rapport van Van de Donk. Daarmee bedoelt de commissie dat de overheid niets doet aan het fundamentele probleem dat het gedogen van coffeeshops met zich meebrengt: de ongeregelde ‘achterdeur’.

Nederland gedoogt het verkopen van cannabis in coffeeshops, maar regelt niets op het gebied van de productie en aanvoer van die cannabis. Personen die zich bezighouden met het kweken van cannabis en de aanvoer van cannabis naar de coffeeshop kunnen hun activiteiten dus niet openlijk uitvoeren, omdat deze strafbaar zijn. Daarom is dit een erg interessant terrein voor criminele organisaties geworden, waardoor de achterdeur van de coffeeshop een schimmig gebied blijft. De commissie geeft een aantal modellen voor het verder ontwikkelen van het coffeeshopsysteem.

Een nieuw systeem dat zij voorstelt, de zogenoemde besloten coffeeshop met een achterdeurregeling, maakt coffeeshops nog minder toegankelijk voor minderjarigen en haalt de aanvoer van cannabis naar de coffeeshop uit de criminaliteit. Coffeeshops zijn dan uitsluitend toegankelijk met een wietpas, die ingetrokken wordt bij ongewenst gedrag (zoals doorverkoop aan minderjarigen).

Ook komen er kwaliteitseisen voor de cannabisproducten die worden verhandeld. De bedoeling van zo’n nieuw coffeeshopsysteem is om ongewenste neveneffecten van het gedoogbeleid tegen te gaan en succesvolle kanten te versterken. Dat vraagt om een radicale beleidsverandering.

Tot zover de commissie. Helaas neemt het kabinet alleen wat losse opmerkingen uit het rapport ter harte. Er wordt niet gereageerd op de voorstellen van de commissie voor experimenten met het reguleren van de productie en de aanvoer. Er verandert dus niets aan het feitelijke probleem, de illegaliteit van de achterdeur. Dat is niet alleen spijtig, het zal ook de effecten van andere maatregelen ondermijnen. De symbolische maatregelen die het kabinet voorstelt, suggereren een gedurfd ingrijpen, maar zullen het bestaande probleem waarschijnlijk slechts verergeren.

Neem het geneuzel over grammen. In 1996 is de maximale hoeveelheid per klant vanwege kritiek uit het buitenland van 30 naar 5 gram verlaagd. Het idee was dat dit drempelverhogend zou werken voor coffeeshoptoeristen. Maar wetenschappelijk onderzoek toont aan dat het coffeeshoptoerisme hierdoor niet afnam. Integendeel, coffeeshoptoeristen komen alleen maar vaker, omdat ze alleen kleine hoeveelheden mogen meenemen.

En een deel van de klanten is mogelijk overgestapt naar de illegale markt, waar ze iedere gewenste hoeveelheid krijgen. Het is dus volstrekt onlogisch om de maximale hoeveelheid per klant van 5 naar 3 gram te verlagen. Dit leidt tot meer overlast en stimuleert de illegale markt.

Merkwaardig is ook dat het kabinet zich maar blijft blindstaren op het aantal coffeeshoptoeristen. In Venlo zijn de overlastproblemen met succes opgelost door twee coffeeshops naar de grens te verplaatsen. Dat die toeristen naar Nederland komen zou juist als een goed teken moeten worden gezien. In Nederland kun je op een relatief veilige manier cannabis gebruiken. Nederland lost een deel van het probleem van het buitenland op. Het wordt hoog tijd dat ook Duitsland en België op een gecontroleerde wijze iets doen met de cannabisbehoefte van hun inwoners.

Het aantal coffeeshops is de afgelopen tien jaar gehalveerd, terwijl het aantal cannabisconsumenten licht toenam. Slechts 20 procent van de Nederlandse gemeenten heeft coffeeshops. Dát is de reden waarom coffeeshops grootschaliger zijn geworden. Er zijn te weinig coffeeshops om aan de vraag van de Nederlandse cannabisconsument te voldoen. De helft van de Nederlandse consumenten koopt zijn cannabis daarom nog steeds buiten de coffeeshop.

De kabinetswens van kleinere lokaal gerichte coffeeshops betekent dat er meer coffeeshops moeten komen. En dat betekent weer dat de overheid de coffeeshop niet langer als een noodzakelijk kwaad moet zien, maar de successen van het gedoogbeleid zal moeten uitdragen, zodat mensen niet meer bang hoeven te zijn voor de komst van een coffeeshop in hun buurt.

Helaas is het niet waarschijnlijk dat een kabinet met twee christelijke partijen stelling durft te nemen voor de coffeeshop.

----

Nicole Maalsté is als socioloog verbonden aan de Tilburgse School voor Politiek en Bestuur en schreef het boek ‘Polderwiet’.

----

‘Drempel voor cannabistoeristen substantieel hoger’

- Het kabinet kiest in de Hoofdlijnenbrief Drugsbeleid, die vrijdag
naar de Tweede Kamer werd gestuurd, voor een restrictief coffeeshopbeleid.

- „De coffeeshop dient uiteindelijk weer een klein etablissement te
worden, gericht op de lokale gebruiker”, schrijft het kabinet.

- Ook wil het kabinet dat voor toeristen de „drempel om cannabis te
kunnen kopen substantieel hoger wordt”, door een pasjessysteem, een maximum van 3 gram per klant en betaling via de bankpas.

. „Enigerlei experiment met gereguleerde teelt zal overeenkomstig
het Coalitieakkoord niet in deze kabinetsperiode plaatsvinden”, aldus
de brief.

_______________________________________________
Drugsbeleid mailing list
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien.
https://lists.tni.org/mailman/listinfo/drugsbeleid